Kategorie
IT przeglÄ…darki internetowe strony internetowe webmasterka

Czekałem na to 16 lat, czyli historia o tym, jak szybko działa Microsoft

Czekałem 16 lat na to, aż Microsoft wyda przeglądarkę internetową, która potrafi w pełni wyświetlić strony systemu statystyk internetowych „Orwell Stat”.

Będzie trochę dla pasjonatów standardów sieciowych, przeglądarek internetowych, programistów serwisów internetowych, ludzi pamiętających czasy „sprzed Firefoksa” i tych, którzy chcieliby się dowiedzieć jak to wtedy było.

Cofnijmy siÄ™ trochÄ™ w czasie.

Październik 2003

Forum MozillaPL.org

Przypadkiem odkrywam forum MozillaPL.org i sekcję dotyczącą standardów sieciowych. Choć to nie pierwsze moje zetknięcie ze standardami sieciowymi, to pierwszy raz dociera do mnie, jak jest to ważne i zaczynam rozumieć całą koncepcję za tym stojącą. Będzie to później miało duże znaczenie.

Wybór tematu pracy dyplomowej

BÄ™dÄ…c na ostatnim roku studiów, wybieram temat pracy dyplomowej – bÄ™dzie nim system zbierajÄ…cy ruch na witrynach internetowych. I to wÅ‚aÅ›ciwie kolejny przypadek. IstniejÄ…ce wtedy na rynku systemy bardzo sÅ‚abo radzÄ… sobie z rozpoznawaniem przeglÄ…darek internetowych. Najlepszy jest system firmy Gemius, który wykrywa ich aż… 6. Mam wÅ‚asnÄ… stronÄ™ internetowÄ… i sam chciaÅ‚bym rozpoznawać wszystko, co siÄ™ tylko da. Stworzenie tego typu systemu sugeruje mój promotor (co za zbieg okolicznoÅ›ci!), choć niekonieczne ma takie same cele. Tak powstaje System statystyk internetowych „Orwell Stat”. NazwÄ™, jak można siÄ™ domyÅ›leć, biorÄ™ od nazwiska twórcy książki Rok 1984 George’a Orwella. System, który zbiera dane o użytkownikach wchodzÄ…cych na strony nasuwa mi takie skojarzenia.

Rynek przeglÄ…darek internetowych

To, jak wygląda rynek przeglądarek internetowych najlepiej wyjaśni prosty wykres.

Wykres kołowy: Internet Explorer: 96%, inni: 4%

NajnowszÄ… i najbardziej popularnÄ… wersjÄ™ Internet Explorera jest wersja 6 – 60% rynku – i wersja 5 – 34% (Gemius, dane od 30.09 do 6.10.2013). SÄ… to czasy, gdy Microsoft, po latach szybkiego rozwoju i wpakowaniu w ten projekt mnóstwa pieniÄ™dzy, uznaÅ‚, że wygraÅ‚ i rozwój tej przeglÄ…darki zostaÅ‚ gwaÅ‚townie spowolniony. WÅ›ród twórców stron internetowych, którzy znajÄ… (ówczesnÄ…) specyfikacjÄ™ HTML (4.01), czy CSS, jest to produkt powszechnie znienawidzony z powodu niepodążania za standardami, a w niektórych sytuacjach dość nieprzewidywalnego zachowania.

Kwiecień 2004

KlarujÄ… siÄ™ wymagania techniczne

Gdy najważniejsza część systemu (czyli silnik zbierający i rozpoznający oprogramowanie) już działa, zabieram się za przygotowanie strony internetowej. Stawiam sobie następujące cele, jakie strona ma spełniać:

  • ma używać najnowszych standardów – XHTML 1.1, CSS 2.1 i SVG 1.1
  • ma być wygodna w obsÅ‚udze przez osoby z niepeÅ‚nosprawnoÅ›ciami
  • do wyrenderowania strony nie bÄ™dzie używany JavaScript
  • przyjmowanie ciasteczek ma być opcjonalne
  • treść ma być dostÄ™pna dla każdej przeglÄ…darki internetowej obsÅ‚ugujÄ…cej protokół HTTP 1.1 (czyli każdej poza tymi pierwszymi: Mosaic, Netscape Navigator 1, Internet Explorer 1 i 2)

Ten ostatni warunek mógłby brzmieć:

  • treść ma być dostÄ™pna dla każdej przeglÄ…darki internetowej obsÅ‚ugujÄ…cej protokół HTTP 1.0 (czyli każdej)

tylko musiaÅ‚bym wtedy – specjalnie dla tej strony – wykupić adres IP u mojej firmy hostingowej, czego nie chcÄ™ robić.

W tamtych czasach wiÄ™kszość webmasterów powiedziaÅ‚aby, że stworzenie czegoÅ› takiego jest niemożliwe. Obawiam siÄ™, że i dzisiaj spora grupa może tak twierdzić. InnÄ… sprawÄ… jest, że przy tak postawionych wymaganiach strona nie mogÅ‚a wszÄ™dzie wyglÄ…dać identycznie. A powody byÅ‚y zupeÅ‚nie prozaiczne. Weźmy np. Netscape Navigator 2. W chwili jego wydania nie istniaÅ‚ żaden ze standardów, który postanowiÅ‚em użyć… Brzmi jak ciekawe wyzwanie, prawda?

Wrzesień 2004

Projekt zostaje ukończony.

  • Strona może być przeglÄ…dana w dowolnej przeglÄ…darce (obsÅ‚ugujÄ…cej HTTP 1.1).
  • Do wyÅ›wietlenia treÅ›ci nie jest potrzebna obsÅ‚uga JavaScript (strona w ogóle go nie używa).
  • Nie jest konieczna obsÅ‚uga interfejsu graficznego (dziaÅ‚a bardzo dobrze w przeglÄ…darkach tekstowych).
  • Nie wymaga przyjmowania ciasteczek.
  • Jest dostÄ™pna dla osób z niepeÅ‚nosprawnoÅ›ciami (speÅ‚nia najwyższe kryteria dostÄ™pnoÅ›ci WAI-AAA).
  • PrzeglÄ…darka nie musi obsÅ‚ugiwać żadnych wtyczek (np. Flash czy Java).
  • Serwer odpytuje przeglÄ…darkÄ™, co ona potrafi. Gdy potrafi ona w peÅ‚ni obsÅ‚ugiwać aplikacje XHTML 1.1 – dostaje peÅ‚nÄ… wersjÄ™ z wszystkimi wodotryskami. JeÅ›li nie – dostaje XHTML w trybie kompatybilnoÅ›ci, bez graficznych udogodnieÅ„.

Jest tylko malutki problemik… W dniu ukoÅ„czenia projektu nie istnieje na rynku przeglÄ…darka, która potrafi w peÅ‚ni wyÅ›wietlić system Orwell Stat. Serwis jest tak napisany, że nikt (bez analizy kodu) nie domyÅ›li siÄ™, że czegoÅ› brakuje, bo dostÄ™p do treÅ›ci jest w peÅ‚ni zapewniony.

Głównym problemem jest animowany wykres w SVG. Istnieją dwie przeglądarki na rynku, które obsługują SVG. To specjalna eksperymentalna wersja Mozilli (poprzednik dzisiejszego SeaMonkey) i eksperymentalna przeglądarka (a właściwie narzędzie do edycji stron) od W3C: Amaya. Pierwsza z nich nie obsługuje animacji, a druga kompletnie nie radzi sobie ze stylami CSS.

Ja sam, żeby sprawdzić, czy to co napisałem ma szansę zadziałać w przyszłości używam wtyczki Adobe SVG Viewer i zmieniam SVG 1.1 na 1.0.

Marzec 2005

Ukazuje siÄ™ testowa wersji Opery, która obsÅ‚uguje SVG, wraz z animacjÄ…. Niestety obsÅ‚uga jest bardzo ograniczona (jest to SVG Tiny – specjalna uproszczona wersja SVG powstaÅ‚a z myÅ›lÄ… o urzÄ…dzeniach mobilnych). Å»eby Opera w ogóle byÅ‚a w stanie wyÅ›wietlić wykres – muszÄ™ przenieść część informacji o wykresie z pliku CSS do SVG. DziÄ™ki temu po pół roku czekania jest w koÅ„cu na rynku przeglÄ…darka, która potrafi wszystko wyÅ›wietlić, tak, jak to sobie zaplanowaÅ‚em. Super, teraz wystarczy poczekać, aż testowa wersja Opery zamieni siÄ™ w finalnÄ… i pozostali doÅ‚Ä…czÄ… do Norwegów. Ile to może potrwać? Rok? Chyba nie wiÄ™cej niż dwa lata.

Kwiecień 2005

Ukazuje się Opera 8. Pierwsza finalna wersja Opery i pierwsza przeglądarka internetowa w ogóle, która natywnie potrafi w pełni wyświetlić Orwell Stat.

Luty 2009

Apple wypuszcza Safari 4.

Maj 2009

Google publikuje Chrome 2.

Marzec 2011

Mozilla wydaje Firefox 4.

Styczeń 2020

15 stycznia 2020, po niespeÅ‚na 16 latach od ukazania siÄ™ systemu Orwell Stat, Microsoft wydaje Edge 79. Szes-na-Å›cie lat! Na dodatek Edge potrafi to wyÅ›wietlić tylko dlatego, że Microsoft zmienia silnik na ten używany przez Chrome’a czy OperÄ™.

A Internet Explorer? Niekwestionowany król przeglÄ…darek w chwili powstawania systemu statystyk? Cóż… umarÅ‚ zanim taka funkcja siÄ™ w nim pojawiÅ‚a.

Epilog

Na koniec o tym dlaczego standardy są ważne. Orwell Stat wyświetla się nieprzerwanie od 16 lat w praktycznie każdej przeglądarce. Jedyną wymuszoną zmianą było dopasowanie się do możliwości Opery w 2005 roku. Bez tego musiałbym czekać na pierwsze efekty kilka lat dłużej.

Gdyby ktoÅ› pytaÅ‚: o ile front-end wyglÄ…da w porzÄ…dku, to strona serwerowa to raczej wstydliwy temat. Za każdym razem, gdy patrzÄ™ na kod, to nasuwa mi siÄ™ myÅ›l, że nie miaÅ‚em pojÄ™cia, o tym co robiÄ™…


Kategorie
Aviary.pl IT ja jakość ogólne

10 lat z Aviary.pl

Kilka miesięcy temu, dokładnie 30 marca, po ponad 10 latach zakończyłem przygodę z Aviary.pl. Wspomniałem już o tym na Twitterze, ale pomyślałem, że może napiszę coś więcej.

Z AviaryPL (bo tak się to na początku nazywało) zetknąłem się na samym początku, gdy ekipa zwana Team Firefox.pl przekształcała się w oficjalny zespół lokalizacyjny Mozilli, właśnie pod nazwą AviaryPL. Przy samych rzeczach związanych z lokalizacją chciałem działać już wcześniej, ale właśnie kończyłem studia, więc nie chciałem deklarować, że będę się czymś zajmował, wiedząc, że nie mam na to czasu. 23 października 2004 odebrałem dyplom ukończenia studiów i nastał dobry moment na to, by się zaangażować.

Pierwsza okazja nadarzyła się tydzień później. Gandalf przetłumaczył teksty na stronę startową Firefoksa, tuż przed wydaniem wersji 1.0, a ja bez zapowiedzi postanowiłem zrobić korektę.

Kawałek strony w HTML-u

PoczÄ…tki byÅ‚y trudne, bo – jak widać – nie miaÅ‚em zielonego pojÄ™cia o obsÅ‚udze Bugzilli… Nie pierwszy raz robiÅ‚em korektÄ™ tekstu, ale to byÅ‚ przeÅ‚omowy moment, który wpÅ‚ynÄ…Å‚ na to, że zawodowo zajÄ…Å‚em siÄ™ kontrolÄ… jakoÅ›ci.

Warto wspomnieć w jakim otoczeniu wtedy dziaÅ‚aliÅ›my. Internet Explorer miaÅ‚ ponad 90% rynku, a jedynym kryterium jakoÅ›ci stron internetowych byÅ‚o to, czy dziaÅ‚ajÄ… w przestarzaÅ‚ej, ale „jedynej sÅ‚usznej” przeglÄ…darce internetowej. DziÅ› – gdzie możliwość wyboru przeglÄ…darki internetowej to coÅ› normalnego – to może wyglÄ…dać dziwnie, ale wtedy czuliÅ›my, że zmieniamy Å›wiat. I wyglÄ…da na to, że nam siÄ™ to udaÅ‚o.

Wróćmy do tematu. WspomniaÅ‚em o swoich poczÄ…tkach pracy z Aviary.pl, ale jeszcze wtedy formalnie do grupy nie doÅ‚Ä…czyÅ‚em. A zaczÄ…Å‚em siÄ™ tym zajmować, bo używaÅ‚em już wtedy Firefoksa i jako użytkownik chciaÅ‚em, by nie byÅ‚o w nim bÅ‚Ä™dów. ChciaÅ‚em, żeby „mówił” do mnie poprawnÄ… polszczyznÄ…, by w tekÅ›cie nie byÅ‚o literówek, itp. A roboty byÅ‚o sporo. Choć tego nie widać – polski Firefox zawiera kilkanaÅ›cie tysiÄ™cy różnych tekstów po polsku. Albo inaczej: kilkaset tysiÄ™cy słów po polsku.

We wrzeÅ›niu 2006 roku staÅ‚em siÄ™ czÅ‚onkiem zespoÅ‚u i wtedy zaczÄ…Å‚ siÄ™ kolejny ciekawy etap. ZajÄ…Å‚em siÄ™ na dobre kontrolÄ… jakoÅ›ci Firefoksa, toolkitu (części wspólnej kilku programów Mozilli), mozillowych stron internetowych, KompoZera, tÅ‚umaczeniem projektu kalendarza (Mozilla Sunbird i rozszerzenie do Thunderbirda – Lightning) i paru innych rzeczy. Czyli jeszcze wiÄ™cej pracy.

W kolejnym roku zaczÄ…Å‚em proponować nowe rzeczy, które przyjęły siÄ™ na lata (np. cotygodniowe, krótkie spotkania na IRC-u, czy regularne – 2 razy w roku – spotkania „na żywo”). I chyba dobrze mi szÅ‚o, bo w kwietniu 2008 powierzono mi kierowanie zespoÅ‚em. Chyba nie do koÅ„ca wiedziaÅ‚em w co siÄ™ pakujÄ™, ale niczego nie żaÅ‚ujÄ™. Trzeba pamiÄ™tać, że Aviary.pl nie jest firmÄ…, gdzie można od kogoÅ› wymagać, że zrobi to, za co mu siÄ™ pÅ‚aci. To grupa pasjonatów, skupionych wokół wspólnych celów, którzy za darmo oferujÄ… swój cenny czas. Motywowanie takich osób (ludzie czasem tracÄ… zainteresowanie, czasem po prostu majÄ… coÅ› ważniejszego do zrobienia), czy rozwiÄ…zywanie konfliktów (ludzie czasem siÄ™ kłócÄ…) byÅ‚o trudniejsze niż myÅ›laÅ‚em. NaprawdÄ™ dużo siÄ™ wtedy nauczyÅ‚em.

W kwietniu 2012 na spotkaniu w Gdańsku ogłosiłem, że czas na zmiany w zespole i nie będę nim już kierował. Pamiętam pierwszy dzień po spotkaniu, bo to było bardzo ciekawe doświadczenie. Wcześniej na rzeczy związane z Aviary.pl poświęcałem 10-30 godzin tygodniowo. Teraz miałem ten czas dla siebie. I nagle okazało się, że nie wiem, co zrobić z tym czasem. Czułem, jakbym odszedł na emeryturę ;-).

Przez ostatnie 2 lata zajmowałem się głównie kontrolą jakości Lightninga i pomagałem przy starcie systemu Firefox OS.

Po 10 fantastycznych latach uznaÅ‚em, że czas zrobić coÅ› nowego i – trochÄ™ zwlekajÄ…c – w marcu ogÅ‚osiÅ‚em swojÄ… decyzjÄ™ o odejÅ›ciu z zespoÅ‚u.

Kategorie
Aviary.pl IT marketing Mozilla przeglÄ…darki internetowe

MozCamp Europe 2012 w Warszawie zakończony

Tegoroczny europejski MozCamp – jak niektórzy wiedzÄ… – lub domyÅ›lili siÄ™ na podstawie obrazka, który umieÅ›ciÅ‚em ostatnio na blogu – odbyÅ‚ siÄ™ w Warszawie. Do Polski przybyÅ‚o prawie 300 osób z różnych krajów Europy, Afryki, Ameryki Północnej oraz kilka osób z krajów azjatyckich. MógÅ‚bym o tym pisać i pisać, ale postaram siÄ™ wszystko bardzo mocno streÅ›cić. BÄ™dzie trochÄ™ chaotycznie, bo mam maÅ‚o czasu, a dużo do przekazania.

MozCamp 2012 - logo
MozCamp 2012

Piątek, 7 września 2012

Wszystko zaczęło się od piątkowej imprezy w Champions Sports Bar & Restaurant, gdzie było dużo czasu być coś zjeść i pogadać z innymi mozillowcami.

Sobota, 8 września 2012

W sobotÄ™ przenieÅ›liÅ›my siÄ™ z hotelu do Fabryki Trzciny, gdzie odbywaÅ‚a siÄ™ prezentacje. Po krótkim powitaniu na scenÄ™ wyszli najpierw Tristan Nitot, a później Mitchell Baker, by wprowadzić na do tematu przewodniego tego MozCampu – Mobilize Mozilla.

Jay Sullivan zarysowaÅ‚ wizjÄ™ hasÅ‚a the Web is the platform i potem zobaczyliÅ›my trzy dema – BananaBread – pierwsza gra typu FPS, w którÄ… by pograć wystarczy wejść na stronÄ™ internetowÄ… (do tej pory takie rzeczy wymagaÅ‚y trochÄ™ wiÄ™cej zabiegów), Firefox OS, nowy system operacyjny dla urzÄ…dzeÅ„ mobilnych oraz WebRTC, standard, dziÄ™ki któremu można prowadzić rozmowy audio i wideo bezpoÅ›rednio w przeglÄ…darce internetowej, bez użycia dodatkowych wtyczek (z tym ostatnim demo trochÄ™ nie wyszÅ‚o, ale myÅ›lÄ™, że o samym WebRTC w przyszÅ‚ym roku bÄ™dzie gÅ‚oÅ›no).

Zrzut ekranu z gry Banana Bread
Banana Bread

 

David Slater zrobił prawdziwe show, mówiąc o rynku przeglądarek internetowych, o aktualnych strategiach marketingowych i o różnicach między konkurencją, a Mark Surman przypominał o misji Mozilli.

Wykres kołowy: T-Shirts: 99%, Other: 1%, obok wykresu mężczyzna odsłaniający koszulę, pod którą jest czerwona koszulka z logo Firefoksa
Firefox Desktop Marketing Plan

 

Potem nastÄ…piÅ‚a prezentacja ponad 30 spoÅ‚ecznoÅ›ci lokalizacyjnych Mozilli, w tym oczywiÅ›cie polskiej 🙂

Po lunchu każdy miaÅ‚ do wyboru jednÄ… z szeÅ›ciu sal, w każdej dziaÅ‚o siÄ™ coÅ› innego. Ja wybraÅ‚em się B2G Localization Workshop Stasia MaÅ‚olepszego, który miaÅ‚ strasznego pecha – psuÅ‚o mu siÄ™ absolutnie wszystko, co miaÅ‚ pokazać. Mimo wszystkich tych trudnoÅ›ci technicznych poradziÅ‚ sobie bardzo dobrze z wytÅ‚umaczeniem jak to z jest z lokalizacjÄ… nowego systemu operacyjnego od Mozilli.

Tego dnia udaÅ‚o mi siÄ™ jeszcze zobaczyć prezentacjÄ™ Barbary Hueppe  – 15 Years of Mozilla Campaign Ideas oraz Williama Quivigera i Pierrosa Papadeasa (Mozilla Reps: update and next steps).

Wieczorem zjedliÅ›my kolacjÄ™ w restauracji Browarmia Królewska. Niektórzy wrócili do hotelu zachrypniÄ™ci (byÅ‚o karaoke) 😉

Niedziela, 9 września 2012

W niedzielÄ™ pierwszy byÅ‚ Leadership Panel – sesjÄ™, w ramach której 9 przedstawicieli zÅ‚ożonych z pracowników Mozilli i wolontariuszy odpowiadaÅ‚o na pytania. Warto zauważyć, że mieliÅ›my tam swojÄ… reprezentantkÄ™ – JoasiÄ™ Mazgaj.

Joanna Mazgaj
Joanna Mazgaj

 

Potem wpadłem na krótko na Brainstorming: User Experience (UX) FeedbackMary Trombley i William Selman mówili trochę na temat UX, a potem podzielili ludzi na grupy, z których każda miała jakiś problem do rozwiązania.

TrochÄ™ przypadkiem trafiÅ‚em na prezentacjÄ™ MichaÅ‚a BudzyÅ„skiego B2G Game Development – na temat gier dziaÅ‚ajÄ…cych natywnie w przeglÄ…darkach internetowych (od gier CSS-owych, aż po gry w WebGL-u). Przy okazji: byÅ‚a to chyba najlepsza prezentacja na tym MozCampie.

Mounir Lamouri mówił o WebAPI (WebAPI Status), Axel Hecht i Jeff Beatty porozmawiali z lokalizatorami na temat szybkiego cyklu wydawniczego Firefoksa (Firefox L10n under Rapid Release), a William Reynolds opowiadał (How marketing Firefox OS is different (and how you can help!)) jakie wyzwania wiążą się z marketingiem Firefox OS i jak bardzo różni się to od tego, co Mozilla robiła do tej pory.

Ostatnią prezentacją, na jaką trafiłem było What is the open web + why is it important: parallels, parables, and nightmare scenarios, w której w dość zabawny sposób John Jensen mówił o otwartej sieci i poważnych zagrożeniach, jakie na nią czyhają.

Wieczorkiem w kilka osób z Aviary.pl, razem z Merike Sell z Estonii udaliśmy się na kolację do włoskiej restauracji Chianti i dzień dobiegł końca.

Poniedziałek, 10 września 2012

W poniedziaÅ‚ek wiÄ™kszość wróciÅ‚a do domu. Ja jednak wybraÅ‚em siÄ™ na dalszÄ… wycieczkÄ™, o czym wkrótce 😉

WiÄ™cej zrobionych przeze mnie zdjęć z MozCampu pojawi siÄ™ za jakiÅ› czas na Flickrze – jeÅ›li nie uda mi siÄ™ zrobić tego dzisiaj – to zdjęć można spodziewać siÄ™ za kilka tygodni.

Aktualizacja: zdjęcia są już w serwisie Flickr.